Tuần đầu tiên tại Trung Quốc: Hướng dẫn 'sinh tồn' từng bước một

Máy bay hạ cánh. Bạn bước vào sân bay. Mọi thứ đều bằng tiếng Trung. Bạn không có SIM nội địa, không có tiền mặt trong tay và không biết phải làm gì tiếp theo.

Hãy hít thở thật sâu. Cảm giác đó hoàn toàn bình thường. Mọi sinh viên quốc tế đi trước bạn đều đã trải qua điều này. Tin tốt là tuần đầu tiên thường diễn ra theo một trình tự có thể dự đoán được, và nếu bạn biết trước những gì sắp tới, bạn có thể xử lý nó mà không gặp chút áp lực nào.

Hướng dẫn này sẽ đi qua từng ngày và từng nhiệm vụ, theo thứ tự ưu tiên cần thực hiện.

Trước khi rời sân bay

Thủ tục nhập cảnh: Hãy để sẵn hộ chiếu, giấy báo nhập học, mẫu JW201/JW202 và giấy khám sức khỏe trong túi xách tay. Nhân viên hải quan có thể yêu cầu xem chúng. Quy trình thực tế khá đơn giản: quét hộ chiếu, lấy dấu vân tay và đi qua.

Đổi tiền mặt: Tìm quầy đổi ngoại tệ hoặc máy ATM ở sảnh đến. Rút hoặc đổi khoảng 500 đến 1,000 CNY (khoảng 1.8 - 3.5 triệu VNĐ). Số tiền này đủ để chi trả phí di chuyển về trường và các nhu cầu thiết yếu trong 1-2 ngày đầu.

Kết nối WiFi: Các sân bay Trung Quốc cung cấp WiFi miễn phí (thường cần quét mã QR tại các máy kiosk hoặc tìm mạng “Airport-Free-WiFi”). Hãy dùng nó để nhắn tin cho người liên hệ của trường, kiểm tra hướng dẫn đưa đón hoặc gọi taxi.

Đưa đón của trường: Nhiều trường có sắp xếp xe đưa đón sân bay cho tân sinh viên quốc tế. Nếu trường bạn có dịch vụ này, hãy tìm người cầm biển tên bạn hoặc tên trường. Nếu không, bạn có hai lựa chọn:

Tàu điện sân bay (Metro): Đến ga gần cơ sở của bạn nhất, sau đó đi taxi. Đây là cách rẻ nhất.
Taxi sân bay: Hãy đi theo hàng đợi taxi chính thức, đừng đi theo bất kỳ ai tự ý tiếp cận bạn ở sảnh. Cho tài xế xem địa chỉ trường bằng tiếng Trung trên điện thoại.

Hãy lưu địa chỉ trường (bằng chữ Hán) vào điện thoại trước khi bay. Tài xế taxi thường không đọc được địa chỉ tiếng Anh.

Ngày 1 đến 2: Ổn định tại ký túc xá

Khi đến trường:

Làm thủ tục tại văn phòng ký túc xá sinh viên quốc tế. Họ sẽ chỉ định phòng, phát chìa khóa hoặc thẻ và giải thích các quy định cơ bản (giờ giới nghiêm, giờ yên tĩnh, quy định thăm nuôi).
Kiểm tra phòng. Xem những gì đã có sẵn và những gì cần mua. Hầu hết các phòng đều có giường, bàn học, tủ quần áo. Bạn sẽ cần mua thêm bộ chăn ga gối. Xem thêm hướng dẫn về đời sống ký túc xá.
Mua sắm đồ thiết yếu. Thường có các hội chợ chào mừng sinh viên mới ngay tại trường bán bộ chăn ga, móc treo đồ, ổ cắm điện. Giá cả khá hợp lý. Nếu không, Taobao có thể giao hàng trong vòng 1-3 ngày.
Nghỉ ngơi. Việc lệch múi giờ và mệt mỏi sau chuyến bay là có thật. Đừng cố làm mọi thứ ngay trong ngày đầu tiên.

Ngày 2 đến 3: Mua SIM và số điện thoại Trung Quốc

Số điện thoại Trung Quốc là điều kiện bắt buộc để làm mọi thứ: tài khoản ngân hàng, WeChat, Alipay, WiFi trường học, đặt đồ ăn, thậm chí là vào một số tòa nhà.

Hãy hoàn thành việc này trong hai ngày đầu tiên. Trường của bạn có thể tổ chức đăng ký SIM tập trung. Nếu không, hãy đến chi nhánh gần nhất của các nhà mạng này:

Nhà mạng	Đặc điểm
China Mobile (中国移动)	Mạng lưới lớn nhất, phủ sóng toàn quốc tốt nhất
China Unicom (中国联通)	Cân bằng tốt giữa giá cả và độ phủ sóng
China Telecom (中国电信)	Mạnh ở một số vùng cụ thể

Xem hướng dẫn mua SIM Trung Quốc của chúng tôi để biết chi tiết về hồ sơ và gói cước sinh viên.

Ngày 3 đến 4: Mở tài khoản ngân hàng

Sinh hoạt phí của học bổng CSC được chuyển vào tài khoản ngân hàng Trung Quốc. Không có tài khoản đồng nghĩa với việc không có tiền. Các trường thường tổ chức cho sinh viên đi ngân hàng theo đoàn trong tuần đầu tiên. Nếu không, hãy tự đến chi nhánh ngân hàng trong trường hoặc chi nhánh Bank of China gần nhất.

Bạn cần hộ chiếu, visa sinh viên hoặc giấy phép cư trú (một số ngân hàng chấp nhận visa X1 tạm thời) và một số điện thoại Trung Quốc.

Sau khi mở tài khoản, bước tiếp theo là thiết lập WeChat Pay và Alipay để bạn có thể bắt đầu chi tiêu.

Ngày 3 đến 5: Đăng ký nhập học chính thức

Văn phòng sinh viên quốc tế sẽ xếp lịch đăng ký chính thức cho bạn. Quy trình thường gồm:

Nộp hồ sơ: Hộ chiếu gốc, giấy báo nhập học, JW201/JW202, chứng nhận học bổng, giấy khám sức khỏe, bằng cấp, học bạ, chứng chỉ ngôn ngữ. Hãy mang theo tất cả. Họ sẽ photo những bản họ cần.
Thẻ sinh viên và thẻ trường: Bạn sẽ nhận được thẻ sinh viên để sử dụng thư viện, nhà ăn, phòng gym, ký túc xá. Một số trường phát thẻ ăn riêng.
Xác nhận bảo hiểm: Sinh viên CSC được bao trả bởi bảo hiểm Chính phủ Trung Quốc. Trường sẽ xác nhận điều này khi bạn đăng ký. Hãy giữ thông tin bảo hiểm phòng khi cần đi bệnh viện.
Chọn môn học (nếu có): Sinh viên Thạc sĩ và Tiến sĩ thường làm theo hướng dẫn của giáo viên hướng dẫn. Sinh viên Đại học và học tiếng sẽ chọn môn trong tuần đầu.
Đóng các khoản phí nhỏ: CSC bao trả học phí và ký túc xá, nhưng một số trường thu thêm phí chăn màn, tiền đặt cọc thẻ trường hoặc tài liệu học tập. Tổng cộng thường dưới 500 CNY.

Ngày 4 đến 5: Thiết lập WeChat và thanh toán điện tử

WeChat không phải là tùy chọn, nó là bắt buộc. Bạn sẽ dùng nó để nhắn tin, họp nhóm với bạn cùng lớp, thanh toán tại cửa hàng, đặt đồ ăn, gọi taxi, xem thông báo từ trường.

Hãy cài đặt ngay nếu chưa có. Bạn cần số Trung Quốc để tạo tài khoản mới. Một số tính năng yêu cầu xác thực danh tính liên kết với thẻ ngân hàng Trung Quốc.

Alipay là ứng dụng thanh toán thứ hai cần thiết. Xem hướng dẫn WeChat Pay và Alipay của chúng tôi để biết cách thiết lập.

Ngày 5 đến 7: Đăng ký tạm trú và Giấy phép cư trú

Đây là thủ tục bắt buộc theo pháp luật. Bạn phải đăng ký với đồn cảnh sát địa phương trong vòng 24 giờ sau khi đến nơi ở. Thông thường, nếu ở ký túc xá, trường sẽ làm việc này giúp bạn.

Đăng ký tạm trú (临时住宿登记 / Registration Form of Temporary Residence):

Nếu ở trong trường, văn phòng ký túc xá thường sẽ xử lý cho bạn.
Nếu ở ngoài, bạn phải ra đồn cảnh sát cùng chủ nhà và hợp đồng thuê nhà.
Hãy giữ tờ giấy đăng ký tạm trú này cẩn thận để làm Giấy phép cư trú.

Giấy phép cư trú (居留许可):

Bắt buộc trong vòng 30 ngày kể từ khi nhập cảnh đối với người giữ visa X1.
Bạn phải đến Cục Quản lý Xuất nhập cảnh (PSB) địa phương để nộp hồ sơ.
Hồ sơ gồm: hộ chiếu, JW201/JW202, giấy báo nhập học, giấy khám sức khỏe, giấy đăng ký tạm trú, ảnh thẻ.
Thời gian xử lý từ 7-15 ngày làm việc. Cảnh sát sẽ giữ hộ chiếu của bạn và đưa cho bạn một tờ biên nhận có giá trị thay thế hộ chiếu tạm thời.

Xem chi tiết tại hướng dẫn visa và giấy phép cư trú.

Ngày 5 đến 7: Tham gia định hướng và Khám phá

Hầu hết các trường tổ chức chương trình định hướng (Orientation) trong tuần đầu. Hãy tham gia vì nó cung cấp:

Tham quan trường (thư viện, nhà ăn, bệnh viện trường, khu văn phòng).
Quy định học thuật và an toàn.
Các sự kiện giao lưu văn hóa và làm quen bạn mới.

Bên cạnh đó, hãy tự mình khám phá khu vực xung quanh: tìm siêu thị, quán ăn gần nhất, nhà ga tàu điện ngầm và trạm xe buýt.

Danh sách kiểm tra cuối tuần đầu tiên

Trước khi kết thúc tuần đầu tiên, hãy đảm bảo bạn đã có:

Chìa khóa/thẻ ký túc xá và ổn định phòng ở.
SIM điện thoại Trung Quốc đã kích hoạt mạng.
Tài khoản ngân hàng Trung Quốc.
WeChat đã cài đặt và xác thực.
WeChat Pay hoặc Alipay đã thiết lập được (ít nhất là mức cơ bản).
Hoàn thành đăng ký nhập học, có thẻ sinh viên.
Đã đăng ký tạm trú (có tờ biên nhận trong tay).
Đã nộp hồ sơ làm Giấy phép cư trú (hoặc đã đặt lịch hẹn).
Đã cài đặt VPN hoạt động tốt (xem hướng dẫn VPN).

Muốn thêm nhiều mẹo hữu ích? Hãy tham gia cộng đồng CGS World trên Telegram, nơi các sinh viên đã sang chia sẻ kinh nghiệm thực tế.

Những sai lầm thường gặp trong tuần đầu

Chờ đợi quá lâu mới mở thẻ ngân hàng. Một số bạn trì hoãn hàng tuần và sau đó thắc mắc tại sao tiền sinh hoạt phí chưa về. Hãy làm ngay trong 5 ngày đầu.

Không mang đủ tiền mặt cho 48 giờ đầu. Thanh toán di động cần thẻ ngân hàng và số điện thoại. Trước khi có chúng, tiền mặt là cứu cánh duy nhất của bạn.

Quên hạn chót làm Giấy phép cư trú. Quá hạn 30 ngày có thể bị phạt tiền rất nặng và ảnh hưởng đến việc xin visa sau này.

Chỉ dựa vào tiếng Anh. Ngay cả ở thành phố lớn, nhân viên ngân hàng, cửa hàng SIM thường nói tiếng Trung. Hãy chuẩn bị sẵn vài mẫu câu cơ bản hoặc dùng ứng dụng dịch.

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

H: Tôi phải làm gì nếu trường không đưa đón sân bay? TL: Đi tàu điện sân bay về ga gần trung tâm nhất, sau đó đi taxi. Hãy chuẩn bị địa chỉ ký túc xá bằng tiếng Trung để cho tài xế xem.

H: Tôi có thể dùng thẻ ngân hàng Việt Nam trong những ngày đầu không? TL: Thẻ Visa/Mastercard có thể rút tiền tại ATM các ngân hàng lớn (Bank of China, ICBC). Tuy nhiên, hầu hết các cửa hàng nhỏ, nhà ăn chỉ dùng WeChat/Alipay. Hãy rút đủ tiền mặt để chi tiêu trong vài ngày đầu.

H: Nếu tôi không tìm thấy đồ ăn Halal trong trường thì sao? TL: Các trường đại học lớn ở Trung Quốc luôn có ít nhất một nhà ăn Halal (tìm biển chữ 清真). Hãy xem hướng dẫn ăn uống của chúng tôi.

Hướng dẫn này nằm trong chuỗi bài viết chuẩn bị hành trang cho sinh viên CSC. Tiếp theo, hãy xem danh sách đồ cần chuẩn bị và các ứng dụng thiết yếu.